Els Dorssers

Zorgcollectieven Limburg

Proeftuin Zelfsturing: zelfsturing door burgers in de gemeente Peel en Maas

proeftuinzelfsturing

Proeftuin Zelfsturing

In 2009 is er door de Provincie Limburg besloten om een Proeftuin Zelfsturing op te zetten waarbij men het concept zelfsturing door burgers verder wil gaan ontwikkelen. De gemeente Peel en Maas is één van de eerste gemeentes waar ervaring wordt opgedaan met zelfsturing door de burger.  In de Proeftuin zijn naast de Provincie Limburg de volgende organisaties vertegenwoordigd: de gemeente Peel en Maas, gemeente Valkenburg aan de Geul, Hogeschool Zuyd, welzijnsorganisaties Traject en Vorkmeer en de Vereniging Kleine Kernen Limburg.

Zelfsturing

Volgens de kadernota Leven in de gemeente Helden (2008) wordt onder zelfsturing verstaan: de overheid en de maatschappelijke partners geven op het openbare domein aan gemeenschappen (dorpen en kernen) en kleinere sociale verbanden zoals verenigingen, gezinnen en individuen de ruimte om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor de kwaliteit van eigen leven en leefomgeving, waarbij op basis van feedback deze zich ontwikkelen en door ontwikkelen tot krachtige intelligente sociale verbanden”. Zelfsturing betekent in essentie dat burgers zelf de verantwoordelijkheid nemen voor de leefbaarheid in hun eigen omgeving.

Samen zelf doen

Zelfsturing is een manier van samenleven. Een weg waarlangs mensen die  deel uitmaken van een sociaal verband werken aan de verbetering van de kwaliteit van hun leven en leefomgeving. Mensen denken na met elkaar over de toekomst van de gemeenschap of gemeenschappen waar ze deel van uitmaken en nemen vervolgens de verantwoordelijkheid om de ideeën die ze gezamenlijk ontwikkelen  vorm en inhoud te geven. Dat is de kern van zelfsturing: ’samen zelf doen’ (Custers & Schmitz (red.), 2012). Doordat de overheid zich in het verleden steeds meer is gaan bemoeien met het sociale domein in de samenleving raakte de burger steeds verder vervreemd van zijn eigen sociale domein. Met als gevolg een consumptieve en niet creatieve burger.

Dorpsraden als communicatief platform

In 2002 zijn in de gemeente Peel en Maas de formele dorpsraden vervangen door informele dorpsoverleggen en werd het concept zelfsturing geïntroduceerd. De dorpsraden zijn getransformeerd in een soort van communicatief platform in de dorpsgemeenschap. Zij stimuleren de communicatie tussen burgers en maatschappelijke organisaties in een dorp of kern zonder daarbij zelf de verantwoordelijkheid te nemen voor allerlei problemen. Daarmee wordt de basis gelegd voor oplossingen op maat  voor vraagstukken op het gebied van leefbaarheid en zorg voor elkaar. Het zwaartepunt van de oplossingen naar een leefbare sociale omgeving ligt bij de burgers zelf. Vanuit het besef dat je als gemeenschap zelf een visie kunt ontwikkelen over de toekomst is in alle dorpen of kernen een dialoog ontstaan over hoe de burger zelf zijn toekomst wil vormgeven.

Gouden driehoek

De gelijkwaardige en wederkerige relatie tussen de drie hoofdactoren overheid, maatschappelijk partners en bewoners is bij zelfsturing een belangrijk uitgangspunt waarbij het gaat om het verbinden van wonen, welzijn en zorg en het zoeken naar aansluiting bij de buurt. Wanneer je de hoofdactoren in een driehoek weergeeft verloopt bij zelfsturing de communicatie voortdurend in een dialoog middels de drie zijden waardoor de driehoek een gouden randje verkrijgt. Door middel van deze aanpak kunnen gemeenten en instellingen hun dienstverlening afstemmen op datgene wat er in de gemeenschappen van dorpen of kernen gebeurt en ontstaan er oplossingen op maat. Samengevat komt het erop neer dat de overheid in het zelfsturende Peel en Maas uitgaat van de kracht, initiatieven en plannen van de burgers zelf. Het dorp is in the lead en de samenwerking tussen burgers, overheid en maatschappelijke organisaties wordt in dialoog vorm gegeven (Custers & Schmitz (red.), 2012).

Zelfsturing versus burgerinitiatief

Zelfsturing vraagt om een continue dialoog waarbij gemeenten bewust ruimte maken voor initiatieven en oplossingen door de burgers en hen tegelijkertijd verantwoordelijk laat zijn voor de leefbaarheid in hun dorp of kern.  Hetgeen een gemeente  verondersteld die zich bescheiden opstelt, burgers de ruimte geeft en ze faciliteert. Door middel van netwerkregie kan de gemeente vooral sturen op synergie tussen partners in het veld. Bij zelfsturing ligt het eigenaarschap voortdurend bij de burgers zelf dit in tegenstelling tot burgerparticipatie. Bij burgerparticipatie trekt de overheid het initiatief van de burgers naar zichzelf toe uit de leefwereld van diezelfde burgers en geeft het initiatief verder vorm volgens de wetten van de systeemwereld.

Bronnen:

Kadernota    Gemeente Helden. Helden (2008).

Custers, J., & Schmitz (red.), G. (2012). Zelfsturende    vitale gemeenschappen: ervaringen van de Proeftuin Zelfsturing. Delft:    Eburon.

Mast, L. d. (Regisseur). (2012). Samen zorgen in het dorp [Film].

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op april 2, 2013 door .
%d bloggers liken dit: