Els Dorssers

Zorgcollectieven Limburg

Thuiszorgen voor: regelneef, risico op overbelasting en complexe thuiszorgsituatie(s)

Zorgen voor elkaar

Ouderen willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen en met de invoer van de decentralisaties in 2015 is er een groeiende groep ouderen die langer zelfstandig thuis blijft wonen. Daarbij vinden ouderen het belangrijk om zelfstandig te kunnen blijven functioneren zo blijkt uit een recent promotieonderzoek van Cynthia Hofman (Hofman, 2016).  Op diverse plaatsen in Limburg wordt er door groepen (veelal oudere) bewoners inmiddels respijtondersteuning op maat georganiseerd. Daarnaast is er ook een groep ouderen die zorg voor een naaste verleent in een thuissituatie en zoals aangeduid in de officiële term, mantelzorg verleent. En hoewel er bij mantelzorg vaak gedacht wordt aan ouderen die hulp krijgen van hun kinderen is er een groeiende groep ouderen die hulp aan elkaar geeft.

Definitie mantelzorg

Afhankelijk van welke definitie er wordt gehanteerd voor de term mantelzorg lopen de aantallen mantelzorgers uiteen. Volgens het CBS betekent mantelzorg: zorg die iemand geeft aan een bekende uit zijn of haar omgeving. Daarmee zijn er in 2015 twee miljoen mantelzorgers door het CBS geregistreerd. Dat is bijna 15 procent van de Nederlanders van 16 jaar en ouder. De meest bedreven mantelzorgers zijn te vinden in de groep tussen 50 en 74 jaar. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) rekent ook de emotionele ondersteuning en het bieden van gezelschap tot mantelzorg waardoor er volgens SCP-onderzoek vier miljoen Nederlanders zijn die in 2015 mantelzorg hebben verleend.

Mantelzorger?

In de praktijk blijkt echter dat mantelzorgers zich er vaak niet van bewust te zijn dat ze aan het ‘mantelzorgen’ zijn en als mantelzorger in aanmerking komen. Zorgen voor is een traject waar men langzaamaan in groeit. Een taak die als vanzelfsprekend  wordt beschouwd. Waarbij de intrinsieke motivatie een belangrijke drijfveer is om voor een zorgvrager te gaan zorgen. Op deze manier kan men iets betekenen voor een naaste en kan men (langer) samen zijn in een thuissituatie. Naast liefde en plichtsgevoel vindt men zichzelf ook de juiste persoon om voor de ander te zorgen (Holzmann, 2017).

Risico overbelasting mantelzorger

Mantelzorgen is een proces waar men dus vaak geleidelijk aan inrolt en is ingegeven door persoonlijke motieven. Het besef dat men mantelzorger is komt vaak pas in een later stadium. De wijzigingen in het zorglandschap leiden ertoe dat dat de zorgzwaarte in een thuissituatie is toegenomen en daarmee ook het intensieve karakter van de ondersteunende (zorg)handelingen. En in tegenstelling tot de (zorg)professionals worden er bij de mantelzorgers geen grenzen aan de hulp gesteld: zij handelen naar eigen inzicht en ervaring (Boer, 2017). Professionals hebben een afgebakend takenpakket waarbij bepalingen in de Wet op de arbeidsomstandigheden en regels in de cao voorkomen dat zij te veel of te zware taken doen (Boer, 2017). In een recent rapport met toekomstscenario’s over de mantelzorg toont het SCP zich bezorgd over de leeftijd van de huidige mantelzorgers. In de praktijk is dit beeld herkenbaar: de oudere vrouwelijke, mantelzorgers gaan ver in de mantelzorg naar hun partner toe. De hulp aan de zorgvrager staat voor de echtgenotes centraal. Daarnaast maken, in een aantal gevallen, de zorgvragers kenbaar geen andere hulp te willen, waardoor de druk op de mantelzorgers toeneemt (Holzmann, 2017). Er wordt lang gewacht alvorens (externe) hulp wordt ingeschakeld waardoor het risico op overbelasting toeneemt. Kinderen wonen vaak op afstand en/of een netwerk in de eigen buurt is, niet altijd (meer) aanwezig.

Complexe thuiszorgsituatie

Als gevolg van sommige ziektebeelden, zoals in het geval van hersenaandoeningen, kan het gedrag van een partner veranderen. Dientengevolge ontstaat er in een thuiszorgsituatie bij echtparen relatieproblematiek. Voorts zijn er de zorgen van mantelzorgers over de reacties uit de omgeving ten aanzien van ontremd gedrag van een partner. Verder komt het regelmatig voor dat er valpartijen zijn. Tot slot ervaren de mantelzorgers op leeftijd zelf problemen met hun gezondheid en kunnen als gevolg daarvan beperkt zijn in hun mobiliteit. De genoemde gevolgen van de ouderdomsziekten en een veranderende wetgeving veroorzaken veelal complexe thuiszorgsituaties.

Regelneef

Daarnaast bestaat een groot gedeelte van het takenpakket van de mantelzorger uit regelwerk voor de zorgvrager. Bij het regelwerk ervaart men knelpunten: men weet niet waar men moet zijn en is onbekend met het aanbod en de voorzieningen. Er bestaan veel verschillende aanbieders, er is een versnipperd zorgaanbod en de regelgeving is ingewikkeld. Ook werken instanties langs elkaar heen, worden afspraken niet nagekomen of er worden fouten gemaakt. Dit kost de mantelzorgers veel energie om na te bellen en nieuwe situaties op te lossen (Holzmann, 2017). Bovendien wordt de voorlichting in de ziekenhuizen niet aangepast aan de situatie van de senioren aangeboden.

Breed takenpakket

Samengevat blijkt uit het bovenstaande dat thuiszorgende mantelzorgers zich voor een breed takenpakket gesteld zien in de zorg voor hun naasten én dit het liefst zo lang en zo zelfstandig mogelijk willen realiseren. Het persoonlijke karakter van de werkzaamheden, vraagverlegenheid en/of het ontbreken van een netwerk leiden ertoe dat een mantelzorger vaak in een laat stadium aan de bel trekt of bij de instanties in beeld komt. Overbelasting dreigt omdat het in, een thuissituatie, moeilijk blijkt om grenzen te stellen. Verder sluiten de verschillende instanties en organisaties (nog) niet aan op een complexe thuiszorgsituatie van een mantelzorger van een steeds groter wordende groep zelfstandig wonende ouderen.

Bronnen:

Boer, A. d. (2017, Februari 13). Informele hulp, een kwestie van jongleren. Opgeroepen op Mei 3, 2017, van Sociale Vraagstukken: http://www.socialevraagstukken.nl/informele-hulp-een-kwestie-van-jongleren/

Hofman, C. S. (2016). Development and validation of a composite endpoint as a quality indicator in elderly care. Enschede: Ipskamp Printing.

Holzmann, M. (2017). Kwaliteit Leidse Mantelzorgondersteuning. Amsterdam: I&O Research .

mantelzorgelijk.nl. (sd). Opgehaald van Mantelzorgelijk.

Sociaal Cultureel Planbureau. Den Haag: De toekomst tegemoet.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Informatie

Dit bericht was geplaatst op mei 17, 2017 door .

Navigatie

%d bloggers liken dit: